Randevu Al

Tıkanıklığa Bağlı Sperm Yokluğu (Obstrüktif Azoospermia)

tıkanıklığa bağlı sperm yokluğu

Erkeklerde kısırlık, üç ana nedenden biri veya birkaçının meydana gelmesiyle oluşmaktadır.  İlk problem, düşük sperm sayısının (ya da sperm üretiminin hiç olmaması-azoospermi) gebelik için olumsuz etkilerde bulunmasıdır. İkincisi, anormal sperm üretimi nedeniyle spermlerin yumurta hücresini dölleyememesidir. Üçüncüsü ise, testislerde üretilen spermlerin vajinaya taşınması esnasında gerçekleşen problemlerdir. Bu sorunun temel sebebi ise spermin taşındığı kanallarda meydana gelen tıkanıklardır. Tıkanıklığa bağlı sperm yokluğu, kısırlık vakalarının yaklaşık olarak %10-20’sini oluşturmaktadır.

Erkeklerde kısırlık nasıl anlaşılır?

Kısırlık problemi yaşayan erkeklerin çoğu, bu durumu partnerinin gebe kalmakta zorluk yaşamasıyla birlikte öğrenmektedir. Kısırlık, kadınlarda bazı belirtiler meydana getirse de eğer hormonal bir eksiklik yoksa erkekler belirti vermeyebilir. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, yaralanma, cinsel haz sonrası semen sıvısının gelmemesi tıkanıklığı işaret edebilir. Spermlerin gözle görülebilir hücreler olmaması nedeniyle, spermlerde oluşan problemlerin erkek ya da kadının anlayabilmesi mümkün değildir.

İlginizi çekebilir: Erkek Kısırlığı (İnfertilite) Nedir?

Sperm hücreleri nasıl meydana gelir?

Sperm, testis olarak bilinen iki adet yumurta şeklindeki bezde üretilir. Testisler, penis tabanındaki testis torbası olarak da bilinen skrotal kese içerisindedir. Spermin üretilmesi ve olgunlaşması yaklaşık 64 ile 72 gün aralığında sürer ve sağlıklı bir erkek her gün yeni spermler üretir. Olgunlaşan spermler, testislerden epididime geçer, burada hareket ve yüzme kabiliyeti kazanır. Yaklaşık 10 gün boyunca epididimde bekleyen spermler, bir miktar sıvı ile birlikte testislerden vas deferenslere doğru itilir. Vas deferens, spermi üretraya (idrar kanalı) ileten kanaldır. Sperm ve semen olarak bilinen sıvı karışımı üretra içine ilerleyerek dışarı atılır. Tüm bu doğal döngünün gerçekleşmesi esnasında, sperm taşıyan kanallarda herhangi bir tıkanıklığın meydana gelmesi ile birlikte azospermi veya sperm sayısında ve kalitesinde azalma ile kısırlık problemleri oluşacaktır.

Tıkanıklığa bağlı sperm yokluğu nasıl oluşur?

tıkanıklığa bağlı sperm yokluğu nasıl oluşur

Spermi testislerden üretraya taşıyan farklı kanallardaki tıkanmalar, spermin taşınmasında birtakım sorunlara yol açabilir. Spermlerin taşınmasında ortaya çıkan tıkanıklar, oluşum yerlerine ve nedenlerine göre üç farklı grupta incelenebilir:

  • Doğumsal (Konjenital) bozukluklar:

Konjenital bozukluklar, erkeklerde doğumdan itibaren var olan kısırlık nedenleridir. Sperm kanallarının eksik gelişimi, kanal yokluğu (atrezisi) ve spermi depolayacak seminal vezikülün bulunmadığını içerir. Doğumda mevcut olan erkek üreme sisteminin diğer yapısal bozuklukları bu kategoriye dahildir.

  • Edinilmiş bozukluklar:

Üreme sisteminde sonradan var olmuş hastalıklar veya enfeksiyonların neden olduğu tıkanıklar, edinilmiş bozukluklar olarak bilinir. Özellikle iltihaplanma veya yaralanmalar, sperm taşıma kanallarında deformasyonlar oluşturur ve spermin penise ulaşmasını engeller. Genital organları etkileyen fıtık vb. diğer ameliyatlar da kanalları bloke edebilir. Sperm taşıma kanallarının tıkanması veya vazektomi operasyonu ile kanalların bağlanması üretilen spermlerin dışarı çıkmasını engeller.

  • İşlevsel engeller:

Kas ve sinirlerde oluşan deformasyonlar sonucunda sperm hareketini durdurabilen; böylece erkek kısırlığına neden olan bozukluklardır. Kazalar esnasında ortaya çıkan sinir hasarı ve omurilik yaralanmaları gibi durumlarda gerçekleşir. Sinir sistemi; sakinleştiriciler, depresyon önleyici ilaçlar ve tansiyon ilaçlarından da olumsuz olarak etkilenebilir.

Sperm kanal tıkanıklığı nasıl anlaşılır?

Sperm kanalı tıkanıklıkları nedeniyle çok sayıda erkek kısırlık ile mücadele etmektedir. Ancak çoğu kişide bu duruma işaret eden ayırt edici bir belirti veya semptom yoktur. Tıkanmanın bir enfeksiyondan kaynaklanması durumunda, önceden geçirilmiş akıntılı cinsel yolla bulaşan hastalıklar (gonore-belsoğukluğu) neden olabilir.

Bazı durumlarda idrar yolu (üretra) iltihaplanması halinde, boşalma sırasındaki yanma, ağrı gibi rahatsızlık hissi de görülebilir. Bir tıkanma olduğunda vücut dışına çıkarılan semen hacmi de daha az olabilir. Sperm taşıyan kanallarda tıkanma olup olmadığını kontrol etmek için, tecrübeli bir ürolog tarafından muayene, semen analizi ve gerektiği durumlarda transrektal ultrason yapılabilir. Tıkanıklıklar genellikle epididim veya boşalma kanallarında bulunmaktadır.

Tıkanıklığa bağlı sperm yokluğu tedavi edilir mi?

sperm yokluğu tedavisi

Başarılı bir tedavi sürecinin en önemli aşaması problemin teşhisidir. Sperm yokluğunun tıkanıklık nedeniyle olup olmadığını belirlemek veya kanalların gelişmediğini belirlemek tedavinin yönlendirilmesi için çok önemlidir. Fiziksel inceleme, hormonal değerlendirme, semen analizi, genetik test, transrektal ultrason, idrar tahlili gibi birçok tetkik tıkanıklığa bağlı olarak gelişen sperm yokluğunun teşhisini sağlayabilir.

Eğer doğuştan sperm taşıyan kanallar yok ise (vas deferens agenezisi) bu durumun tüp bebek uygulaması öncesi teşhisi çok önemlidir. Çünkü bu erkeklerin kistik fibrozis adı verilen genetik doğumsal hastalığın taşıyıcısı olma ihtimali çok yüksektir. Bu nedenle önceden tecrübeli bir üroloğun muayenesi ve teşhisi ile genetik olarak gerekli araştırmaların yapılması tüp bebek yoluyla oluşabilecek gebelik sonrası doğan çocukta oluşabilecek kistik fibrozis hastalığının önüne geçilmesini sağlar.

Tıkanıklığın nedeni tespit edildikten sonra mikrocerrahi ile kanalların açılması amaçlanır. Ancak, bu yöntemin başarısız olması halinde cerrahi prosedürlerle spermler toplanmalı, tüp bebek tedavisi veya diğer doğurganlık tedavileri için planlamalar yapılmalıdır.

Spermlerin toplanması amacıyla uygulanan cerrahi prosedürler şunlardır:

  • Mikro-epdidimal sperm aspirasyonu (MESA):

Spermleri, testislerden vas deferense depolayan ve taşıyan kanaldan mikroskop aracılığı ile toplama işlemidir

  • Perkütan epididim sperm aspirasyonu (PESA):

Bir iğneyle testis torbasına giriş yapılır. İğne, spermlerin vas deferense ulaşmadan önce depolandığı epididim bölgesine kadar ilerletilir ve spermler aspire edilerek toplanır. Görmeden yapılan bir işlem olduğundan kanama ve uygun miktar ve kalitede sperm elde edilemeyebilir.

  • Testis sperm ekstraksiyonu (Mikro TESE):

Spermin toplanabileceği edilebileceği az miktarda üretildiği durumlarda testis dokusunun çıkarılması ile gerçekleştirilir. Bu yöntem, genellikle tıkanma problemlerinde uygulanmamaktadır. Ancak, epididim spermleri kaliteli değil ise ölü spermler mevcut ise bu vakalarda kullanılabilir.

Bu içeriğimizi okudunuz mu: Mikro TESE Operasyonu

  • Testis sperm aspirasyonu (TESA):

Testislerden direkt olarak sperm toplamak için bir iğne kullanılır ve spermler aspire edilir. Görmeden yapılan bu yöntemde kanama riski vardır ve az sayıda sperm elde edileceğinden testis dokusunun alınması (TESE) daha fazla sayıda sperm elde edilmesini sağlayacaktır.

Birçok durumda az sayıda canlı sperm elde edilse dahi, intrasitoplazmik sperm enjeksiyonu (mikroenjeksiyon ICSI) adı verilen bir teknik ile sperm kadının yumurtasına doğrudan enjekte edilebilmelidir. Yumurta döllendiğinde embriyo oluşur ve tüp bebek teknikleri kullanılarak kadının rahimine aktarıldığında gebelik meydana gelir.

İlginizi çekebilir: Mikroenjeksiyon (sperm enjeksiyonu, ICSI) Nedir?

RANDEVU AL

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir